احمد مجد الاسلام كرمانى
144
تاريخ انحطاط مجلس ( فارسى )
بحرمت كردند و آقايان چهار سوقىها ، مرحوم آخوند فشاركى و مرحوم آميرزا محمد هاشم حكم بحليت فرمودند و به همين واسطه ميان دو طايفه نزاع سختى در گرفت و يكديگر را تكفير كردند و بواسطه اختلاف كلمه كارى پيشرفت نكرد و يك دفعه صورت حكمى از مرحوم حاجى ميرزا حسن شيرازى كه در آن ايام مرجع تقليد تمام ايرانيان بوده و او را آية اللّه ميخوانند منتشر شد و اصل صورت اين است كه ذيلا درج مىشود . ( اليوم استعمال تنباكو و توتون باى نحو كان در حكم محاربه با امام زمان است ) بعد از انتشار اين حكم اعم از اينكه واقعيت داشت يا جعلى بود يك دفعه تمام مردم در تمام ولايات بلوى كردند و قليانها را به زمين ميزدند و ميشكستند و احدى جرئت نميكرد قليان يا سيگار و يا چپق استعمال نمايد ، بعلاوه از اينكه دو ثلث مردم ايران واقعا قليان و سيگار كشيدن را ترك كردند ، حتى آقايان مخالف هم بعد از انتشار اين حكم مجبور بتمكين و اطاعت شدند و احدى را قدرت اظهار مخالفت باقى نماند ، حتى زنهاى محترمه شاه در اندرون در حضور او قليانهاى خود را زمين زده و شكستند ، در مجلس دربار و منزل وزرا هم ابدا ممكن نبود قليان يا سيگار حاضر نمايند نه وزير جرئت ميكرد قليان بخواهد و نه پيشخدمت و قهوهچى تمكين از آوردن ميكردند ، اين بود كه شاه مرحوم مجبور شد فرمان فسخ امتياز رژى را امضاء فرمودند و صورت آن را به تمام ولايات تلگرافا اعلام نمايد . اما جهات واقعيه آنقدر جهات مختلفه گفته شده و مىشود كه مورخ نميتواند بيكى از آنها اعتماد نمايد و چون نگارنده در آن تاريخ در كرمان مشغول تحصيل بوده چندان مربوط به اين عوالم نبودم كه در مقام تحقيق برآيم لهذا از آنچه گفته گفته شده و شنيدهام بعضى را كه با السنه معقولتر و بيشتر قابل اعتماد است مينگارم . امين السلطنه بازو در بازوى قنسول روس